Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2024 yılı gelişmeleri ve 2025 yılındaki öngörüleri kapsayan “Hazine Finansman Programı”nı yayınladı.
Orta Vadeli Program ve Merkezi Yönetim Bütçesi tahminleri dikkate alınarak hazırlanan 2025 yılı Hazine Finansman Programı’nda, bir önceki yıl 65,1 ay olan iç borçlanmanın ortalama vadesinin, bu yıl ocak-ekim döneminde 48,6 aya düştüğü bildirildi. Ayrıca, yüzde 20,6 olan sabit getirili Türk lirası cinsinden iç borçlanma ortalama maliyetinin bu dönemde yüzde 36 seviyesine ulaştığı ifade edildi.
Borçlanma araçlarının çeşitlendirilmesi ve yatırımcı tabanının genişletilmesi hedefiyle, 2012 yılında başlatılan kira sertifikası ihraçlarına 2024 yılında da devam edildi. Bu kapsamda, dönemde iç piyasada toplam 69,7 milyar lira değerinde Türk lirası cinsinden kira sertifikası ihraç edildi.
İlk kez 2017 yılı Ekim ayında ihraç edilen altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikalarının bu yıl da devam ettiği belirtildi. Bu kapsamda, sermaye piyasalarının güçlendirilmesi amacıyla bankalara ve yatırım fonlarına yönelik çeşitli ihraçlar gerçekleştirildi. 2024 yılında toplam 126,4 ton altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası itfasına karşılık, 48,5 ton altın tahvili ile 83,3 ton altına dayalı kira sertifikası olmak üzere toplam 131,8 ton altın karşılığı senet ihraç edildi.
Ocak-ekim döneminde 2,9 milyar avro tutarında döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık, iç piyasada 1,2 milyar avro tutarında döviz cinsi iç borçlanma, ayrıca 1,6 milyar dolar tutarındaki döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık da 1,6 milyar dolar tutarında döviz cinsi iç borçlanma gerçekleşti.
Yıllık finansman ihtiyacının önemli bir bölümü karşılandı
2024 yılında küresel ekonomik görünüm, gelişmiş ülkelerin merkez bankalarının para politikaları ve yaşanan jeopolitik gelişmeler, küresel piyasaları etkilemeye devam etti.
Yıl içinde Avrupa Merkez Bankası (AMB) ile ABD Merkez Bankası (Fed) gibi gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikasında gevşemeye gittiği gözlemlendi. Artan finansman talepleri ile uygun piyasa koşulları, özellikle gelişmekte olan ülkeler tarafından uluslararası sermaye piyasalarında yüksek tutarlarda tahvil ihracına yol açtı.
Şubat ve Mart aylarında gerçekleştirilen 3 milyar dolar ve 2 milyar avroluk iki tahvil ihracı, yılın ilk çeyreğinde yıllık finansman ihtiyacının yarısından fazlasını karşılarken toplamda 5,2 milyar dolarlık finansman sağladı. Temmuz ayında yapılan 1,75 milyar dolarlık ihraç ile 2024 yılı boyunca yıllık finansman ihtiyacının yüzde 70’i karşılandı.
Ekim ayında 3,5 milyar dolar tutarında 2035 vadeli tahvil ihraç edilirken, eş zamanlı olarak yükümlülük yönetimi işlemi gerçekleştirildi. Bu kapsamda, uluslararası piyasalarda işlem gören 2024 ve 2025 vadeli tahvillerin yaklaşık 1,8 milyar dolarlık kısmı, yeni ihraç edilen tahvillerle değiştirildi. Böylelikle dış borç stokunun vadesi uzatıldı, refinansman riski azaltıldı ve itfa profili rahatlatıldı. Bu işlemlere yabancı yatırımcıların yoğun ilgisi olduğu kaydedildi. Yükümlülük yönetimi işlemi hariç tutulduğunda, bu tahvil ihracı ile yaklaşık 1,7 milyar dolar nakit finansman sağlandı.
Finansman fırsatları dikkatle değerlendirilebilir
2024 yılında kredi notundaki artış ve risk primindeki iyileşmenin etkisiyle, yıl içinde gerçekleştirilen tüm tahvil ihraçlarına katılımın yüksek olduğuna, 3 Ekim 2024 tarihindeki son ihraçta ABD tahvili üzerine ödenen ekstra risk priminin uzun bir aradan sonra ilk kez 300 baz puanın altına gerilediğine dikkat çekildi. Bu bağlamda, 2024 yılı boyunca uluslararası sermaye piyasalarında gerçekleştirilen tahvil ihraçlarının toplamı 10,5 milyar dolara ulaştı. Son tahvil ihracının yükümlülük yönetimi bölümü hariç tutulduğunda, yaklaşık 8,6 milyar doları nakit olarak elde edildi.
Piyasa koşullarının uygunluğu çerçevesinde yılın geri kalanında potansiyel bir finansman işlemi için konvansiyonel tahvil veya sukuk piyasasındaki olanaklar değerlendirilebilir. Yatırımcı ilişkileri kapsamında, 2024 yılı Ocak-Ekim döneminde uluslararası yatırımcılar, finansal kuruluşlar ve kredi derecelendirme kuruluşları ile Türk ekonomisi ve piyasalardaki gelişmelere dair bir dizi görüşme gerçekleştirildi.
2025 yılında iç borçlanma planları belirlendi
Gelecek yıl toplam 3 trilyon 241,9 milyar lira tutarında borç servisi yapılması hedeflenirken, bunun 1 trilyon 373,2 milyar lira anapara ve 1 trilyon 868,7 milyar lira faiz ödemeleri şeklinde olacağı öngörülmektedir. Borç servisi uygulamasının 2 trilyon 385 milyar liralık kısmı iç borç, 856,9 milyar liralık kısmı ise dış borç olarak yapılması planlanıyor.
İç borç servisinin 2 trilyon 229 milyar liralık kısmının piyasa ödemelerinden, 156 milyar liralık kısmının ise kamu kurumlarına yapılan rekabetçi olmayan satışlarla sağlanması hedefleniyor.
Nakit bazlı faiz dışı dengenin, özelleştirme gelirleri ve diğer çeşitli kaynaklarla birlikte eksi 62,9 milyar lira olması öngörülüyor.
2025 yılı için uluslararası piyasalardan tahvil ve kira sertifikası ihraçları yoluyla 11 milyar dolar değerinde finansman sağlanması bekleniyor. Bu çerçevede 2025 yılında 2 trilyon 845,5 milyar lira tutarında iç borçlanma yapılması planlanmaktadır.
Geri alım ve değişim işlemleri yapılabilir
Türk lirası cinsinden sabit kuponlu “gösterge tahvilleri”nin ihracına piyasa koşulları çerçevesinde düzenli olarak devam edilmesi hedeflenmektedir. Türk lirası cinsinden kuponlu/kuponsuz bonolar ve tahviller, değişken kuponlu tahviller, enflasyona endeksli tahviller, altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikalarının ihraçları, itfa takvimine ve piyasa koşullarına bağlı olarak gerçekleştirilebileceği ifade edilmektedir. 2025 yılında Türk lirası cinsinden kira sertifikası ihracına da devam edilmesi öngörülmektedir. Piyasa katılımcılarının talepleri de değerlendirilecektir.
Aylık nakit girişleri ile çıkışları arasındaki geçici uyumsuzlukların giderilmesi amacıyla kısa vadeli Hazine bonoları ve ilgili finansman araçları kullanılabilecektir. Borç servisi süresinin dengeli dağıtımı ve ikincil piyasa etkinliğinin artırılması hedefleri doğrultusunda, piyasa koşulları çerçevesinde geri alım ve değişim ihaleleri düzenlenebilecektir. İhalelere dair detaylar ise önceden kamuoyuna açıklanacaktır.
Uluslararası sermaye piyasalarından finansman sağlamak amacıyla, konvansiyonel tahviller, kira sertifikaları, yeşil tahviller, sosyal tahviller ve sürdürülebilir tahviller piyasadan bağımsız olarak ihraç edilebilecektir. Piyasa çeşitliliğinin sağlanabilmesi amacıyla uluslararası piyasalarda farklı döviz cinslerinden ihraçlar yapılabilecektir. Yatırımcı ilişkilerinin geliştirilmesi ve uluslararası yatırımcı algısının güçlendirilmesi amacıyla uluslararası yatırım bankaları, kredi derecelendirme kuruluşları ve yatırımcılarla görüşmelere devam edilecektir.
