Dünya Ticaret Örgütü tarafından yayımlanan Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler raporunun güncellemelerine göre, küresel mal ticareti 2023 yılı başından bu yana yıllık yüzde 2,3 oranında artış gösterdi. Bu artış, 2023 yılı boyunca yaşanan yüksek enflasyon ve yükselen faiz oranlarının yol açtığı yüzde 1,1’lik düşüş sonrası meydana geldi.
DTÖ’nün ekonomistleri, küresel mal ticaretinin yıl boyunca yüzde 2,7 oranında büyüyeceğini tahmin ediyor. Bu tahmin, Nisan’da açıklanan yüzde 2,6’lık öngörüden biraz daha yüksek bir seviyede. Ayrıca, dünya mal ticaretinin 2025 yılına kadar yüzde 3 oranında artış göstereceği öngörülüyor.
Dünyada azalan enflasyonun reel hane gelirlerini ve tüketici harcamalarını olumlu etkilemesi, daha düşük faiz oranlarının firmaların yatırım harcamalarını artırması bekleniyor. Bu durumun küresel ticaretteki toparlanmada önemli bir rol oynaması muhtemel.
Küresel ekonominin, 2023 yılı ve 2025 yılı için yüzde 2,7 oranında büyüyeceği öngörülüyor.
Ancak DTÖ, artan jeopolitik gerilimler ve ekonomi politikalarındaki belirsizliklerin küresel ticaretteki büyüme üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu. Kuruluş, Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanmasının bölgenin petrol üretimi üzerindeki etkilerini ve deniz taşımacılığında yaratabileceği aksaklıkları dikkate aldığını belirtti.
Ayrıca, merkez bankalarının faiz indirimlerinin büyük ekonomiler arasındaki farklı para politikalarının finansal istikrarsızlığa ve sermaye akışlarındaki dalgalanmalara yol açabileceği uyarısını yaparak, bu durumun yoksul ekonomiler için borç ödemelerini zorlaştırabileceğini ifade etti.
İsrail’in Ticaretinde Düşüş
Rapordaki veriler, 2023’ün ilk yarısında mal ihracat ve ithalatı en fazla artış gösteren ülkeler arasında Asya’nın Vietnam, Çin, Güney Kore gibi ülkelerin yanı sıra Paraguay, Kosta Rika ve Brezilya’yı da kapsadığını ortaya koyuyor.
ABD’nin ihracatı yıllık %2, Çin’in ihracatı ise %4 oranında artış gösterirken, her iki ülkenin ithalatındaki büyüme %3 seviyesine ulaştı.
Bu dönemde, İsrail’in mal ihracatı %6 oranında keskin bir düşüş yaşarken, mal ithalatındaki %9’luk gerileme dikkat çekti.
Ayrıca, büyük Avrupa ekonomilerinin ihracatında da mütevazı bir düşüş, ithalatında ise daha büyük daralmalar kaydedildi. Almanya’nın ihracatı yılın ilk yarısında %2, ithalatı ise %6 oranında geriledi. Benzer şekilde, Fransa’nın ihracatı %3, ithalatı %7 oranında azaldı.
Asya’nın İhracatı Hızla Büyüyecek
Bu yılın genelinde bölgesel bazda Asya’nın ihracatının diğer tüm bölgelerden daha hızlı bir şekilde büyüyeceği ve %7,4 oranında artacağı öngörülüyor.
Asya’nın ardından, %4,7 ile Orta Doğu, %4,6 ile Güney Amerika, %4,5 ile Bağımsız Devletler Topluluğu, %2,5 ile Afrika ve %2,1 ile Kuzey Amerika izliyor. Avrupa’nın ihracatının ise %1,4 oranında daralması bekleniyor.
İthalat tarafında ise, en hızlı büyümenin %9 ile Orta Doğu’da olacağı, ardından %5,6 ile Güney Amerika, %4,3 ile Asya, %3,3 ile Kuzey Amerika, %1,1 ile Bağımsız Devletler Topluluğu ve %1 ile Afrika izleyeceği öngörülüyor. Bu yıl Avrupa’nın ithalatının %2,3 azalması bekleniyor.
Avrupa’daki ihracat daralmasının, bölgenin otomotiv ve kimya sektörlerindeki sıkıntılardan kaynaklanacağı ifade ediliyor.
“Jeopolitik Çatışmalar Enerji Maliyetlerini ve Nakliye Rotalarını Etkileyebilir”
DTÖ Genel Direktörü, rapora dair değerlendirmelerinde, bu yıl içinde küresel ticarette yavaş bir toparlanma öngördüklerini ancak Orta Doğu’daki bölgesel çatışmaların tırmanma ihtimalini de gözlemlediklerini belirtti. “Bölgesel çatışmaların etkisine doğrudan dahil olan ülkeler için şartlar daha ağır hissedilirken, dolaylı olarak küresel enerji maliyetleri ve nakliye yolları da bu gerilimlerden etkilenebilir. Ekonomik sonuçların ötesinde, bu çatışmaların insani sonuçları konusunda derin endişelerimiz mevcut.” ifadelerini kullandı.
Küresel ekonomik istikrarın ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması için birlikte çalışmanın hayati önemine değinen Genel Direktör, “Çünkü bu, dünya genelinde insanların refahını artırmak için temel oluşturuyor. DTÖ’nün kuruluşundan bu yana geçen otuz yıl içerisinde, düşük ve orta gelirli ekonomilerde kişi başına düşen gelir neredeyse üç katına çıktı. Kapsayıcı küresel ticareti teşvik etme çabalarımıza devam etmemiz gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
