Suriye’de Yeni Bir Dönemin Başlangıcı: Esad Ailesi’nin Kaderi Belirsiz
Şam’ın Ele Geçirilmesiyle Esad Dönemi Son Buldu
Suriye’nin Şam şehrinin, Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) liderliğindeki cihatçı gruplar tarafından ele geçirilmesiyle Beşar Esad’ın 24 yıllık iktidarı ve Esad ailesinin 53 yıllık siyasi tahakkümü sona erdi. Beşar Esad’dan önce, babası Hafız Esad 1970’den 2000 yılına kadar ülkeyi yönetmişti. HTŞ’nin geçici bir hükümet kurduğunu açıklamasının ardından, Esad ailesinin kaderi belirsizliğe sürüklendi.
Esad Ailesi Rusya’da Güvende mi?
Esad, eşi Esma Esad ve çocuklarının geleceği, Rusya’daki sığınmacı statüsünün ardından büyük bir belirsizlik içinde. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in "insani gerekçelerle" koruma sağladığı aktarılan Esad ailesinin, Moskova’da sığındığı bildiriliyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise bu kararı doğrudan Putin’in aldığını ifade etti.
Esad’ın Rusya’ya Sığınma Sebepleri
Rusya, 2011’de başlayan Suriye iç savaşında Esad rejiminin en önemli destekçilerinden biri oldu. Tartus ve Lazkiye’de stratejik askeri üsler bulunduran Moskova, hem askeri hem de siyasi destek sağlamaya devam etti. 2015’te başlatılan Rusya hava operasyonları, savaşın gidişatını Esad lehine değiştirdi. Fakat 2022’de Ukrayna’yı işgaliyle kaynaklarını farklı yöne kaydırdığından, Suriye’deki varlığını azaltmak zorunda kaldı.
Rusya’daki bazı kaynaklar, Esad ailesinin Moskova ile derin bağlara sahip olduğunu ve iç savaş sırasında Moskova’da en az 18 lüks daire satın aldığını ifade ediyor. Financial Times’ın bir araştırmasına göre, Esad ailesi savaş boyunca Moskova’da lüks mülk satın aldı. Bu durum, ailenin Rusya’yı tercih etmesinin temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Esad Ailesi’nin Başarısız Kaçışına Bağlı İdari Problemler
Esad’ın eşi Esma Esad’ın İngitere’de dünyaya gelmiş ve batıda eğitim almış olması, İngiliz pasaportuna da sahip olması, ailesi ile birlikte İngiltere’ye dönme olasılığını gündeme getiriyor. Ancak uygulanan uluslararası yaptırımlar ve baskılar, Esma Esad ve ailesinin hareketlerine kısıtlamalar getiriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı raporlarına göre, Esad ailesinin servetinin 1-2 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Ancak bu varlıkların çoğunluğu gizli offshore hesaplarda saklanıyor.
Esad Yargılanabilir mi?
Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, Esad rejiminin savaş suçlarına karıştığı iddialarını gündeme getirerek uluslararası toplumdan soruşturma talep etti. Saldırı ve işkencenin yanı sıra rejimin kimyasal silah kullanımı ve varil bombaları gibi olaylar ele alındı. Fransa’da 2013’teki kimyasal saldırılarla bağlantılı olarak Beşar Esad hakkında evrensel yargı yetkisi kapsamında tutuklama emri talep edildi.
HTŞ lideri Ebu Muhammed Colani, devrik yönetimin işlediği suçlar hakkında soruşturma yapılacağını ve suçluların ortaya çıkarılacağını ve yurt dışına kaçan yetkililerin iadesi için diplomatik girişimlerde bulunacaklarını duyurdu.
Rusya’nın Sokaklardan Ayrılma Kararı
Rusya’nın kendi vatandaşlarını başka ülkelere iade etmeme politikası, Esad ailesinin Moskova’da güvenli kaldığını gösteriyor. Esad’ın Rusya’dan ayrılarak bir diğer ülkeye veya kendisini suçlayabilecek bir ülkeye gitmesi ise son derece düşük bir ihtimal olarak görülüyor.
Uluslararası Tartışma ve Gelecek Belirsizliği
Suriye’deki rejimin çöküşü ve HTŞ’nin yükselişiyle Esad ailesinin siyasi ve hukuki geleceği uluslararası platformda büyük tartışmalar yaratıyor. Ancak Moskova’nın sağladığı koruma çerçevesinde Esad’ın adalet önüne çıkması henüz mümkün gözükmüyor.
