ZEYNEP BAYAR
Uluslararası finans alanında yaptığı ön görülerle tanınan yatırımcı Marc Faber, “Doktor Kıyamet” lakabıyla anılıyor. Faber, Çin ekonomisi ve kamu borçlanması konularında Bloomberg HT’ye özel açıklamalar yaptı.
The Gloom, Boom & Doom Report’un yayıncısı ve editörü olan Faber, ABD seçimleriyle ilgili olarak Kamala Harris’in yerine Donald Trump’ın seçilme olasılığının Avrupa Birliği ile ilişkiler üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Faber, Trump’ın iş dünyasıyla daha yakın bir ilişkiye sahip olduğunu ve Ukrayna-Rusya savaşı için barış sağlama niyetinde olduğunu ifade etti.
“Bu durum Avrupa ekonomisine fayda sağlayacaktır.” diyen Faber, kazananı olmayan bir savaşın sürmesindense sona ermesinin ekonomiyi destekleyeceğini belirtirken, Trump’ın seçilmesinin Harris’in kazanmasından daha faydalı olacağını vurguladı.
Wall Street’in dev şirketleri arasında yer alan Goldman Sachs ve Citibank’ın son analizleri, S&P 500 endeksinde büyük getiri döneminin sona erdiğini ortaya koyuyor. Faber, ABD piyasalarına ilişkin düşüncelerini paylaşarak, bu analizin doğru olduğunu düşündüğünü belirtti:
“Piyasalara baktığımızda dalgalı bir seyir izliyoruz. Varlık piyasalarında 2018-2019’a kadar süren bir yükseliş trendi söz konusuydu ve Türkiye de bu dönemde para basmaya yönelik adımlar atıyordu. Para basılan dönemlerde nominal değer yükseliyor ancak reel artış çok düşük kalıyor. Örneğin, 2024’te ABD hisse piyasalarının yüksek seviyelere çıktığını görebiliyoruz. ABD’de döviz cinsinden listelenen varlıklar 2010 seviyelerini geçerek 2011 seviyelerine ulaştı. Bu durum, merkez bankalarının gelecekte atacakları para basma adımlarının küresel enflasyonist bir ortam yaratacağına işaret ediyor. Ancak bu, insanların yaşam standartlarını artıran bir durum değil.”
Bir Kriz Uşağındaki Tehditler
Bazı analistler, olası bir ekonomik krizin kamu borçlanmasından kaynaklanabileceğini öne sürüyor. Faber, bu konuda bir kriz görüp görmediğini açıkladı.
Batılı ülkelerde kamu borçlanmasının yüzdesel olarak kaygı verici olduğunu dile getiren Faber, “ABD’deki her iki aday da mali açıklarla ilgilenmiyor gibi görünüyor. Hem Trump hem de Harris, hükümet borçlarını artıracak adımlar atmaya devam edecek. Hükümet borçları oldukça yüksek ve faiz indirimleri muhtemelen etkili olmayacak.” dedi.
Faber, 18 Eylül’de Fed’in faizleri 50 baz puan indirdiğini hatırlatarak, bu durumun tahvil ve uzun vadeli faizlerin yükselmesine yol açtığını belirtti. “Fed’in faiz indirdiği anda bu gerçekleşti.” diyerek bunun endişe verici bir gelişme olduğunu açıkladı ve “Kesin olarak bir krize doğru gidiyoruz.” ifadesini kullandı.
Çin Ekonomisinin Büyüme Zorlukları
Çin’in açıklanan ekonomik teşviklerine rağmen beklenen büyüme seviyesine ulaşamaması, dünya ekonomisi açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Faber, Çin’in eski büyüme oranlarını yakalayamadığını ve bunun bazı sebepleri olduğunu ifade etti. “Çin’in nüfusu artık artmıyor, hatta küçülme sürecine girecek.” diyen Faber, ülke içindeki borç oranlarının da yüksek olduğunu vurguladı. Faber, şöyle konuştu:
“Çin ekonomisinin çöküşünden bahsetmiyorum; ancak şu an anlamlı bir büyüme elde etmek oldukça zor. Yüzde 4 civarında bir büyüme başarırlarsa bu büyük bir şans. Ancak yüzde 4’ün üzerinde bir büyüme gerçekleştirmeleri imkansız. Kovid sonrası dönemdeki ekonomik veriler, yaşam standartlarının kötüleştiğini gösteriyor. Yüksek fiyat artışları nedeniyle hane halkları ciddi sıkıntı yaşıyor.”
Türkiye’deki Fırsatlar
Türkiye’deki enflasyonun genel eğilimi, para otoritesinin kolayca gevşetmeye gidebileceği bir durumda değil ve parasal gevşemenin en geç önümüzdeki yılın başında başlaması bekleniyor. 2025’in gelişen piyasalar için uygun olup olmayacağını değerlendiren Faber, “Değerli metallere yatırım yapılmalı. Türkiye’de 2025’te önemli bir alım fırsatı oluşabilir. Bu tarihten sonra ABD tarafında satış fırsatları da ortaya çıkacak.” şeklinde konuştu.
