Dünyada çocukluk çağı kanserleri arasında en yaygın olanlarından biri olan Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) hakkında bilgi veren bir uzman, hastaların yarısının 18 yaşın altındaki çocuklardan oluştuğunu belirtti. Uzman, bu durumda genellikle bir vericiden ya da donörden hücre alınarak uygulanan allojenik kemik iliği naklinin pek çok hasta için hayati bir tedavi seçeneği olduğunu aktardı.
Uzman, çocukluk döneminde yüzde 20-30 civarında kemik iliği naklinin gerekli olabileceğini ifade ederek, bu bağışçılığın önemine vurgu yaptı.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden bir uzman, 2-8 Kasım tarihleri arasında kutlanan Lösemili Çocuklar Haftası vesilesiyle lösemiye dair güncel bilgiler sundu.
LÖSEMİ KAN KANSERİDİR
Uzman, “Lösemiler en basit tanımla kan kanseri olarak tanımlanabilir. Lösemi, kan üreten organ olan kemik iliğinde normal kan üretiminin durması ve kanserli hücrelerin aşırı miktarda üretilmesi sonucu ortaya çıkar.” dedi.
LÖSEMİDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BELİRTİLER
Akut lösemilerde en yaygın belirtilerin enfeksiyonlar ve kanama olduğu aktarıldı. Belirtiler arasında şunlar öne çıkıyor:
Ateş ve Sık Enfeksiyonlar: Lösemi hastalarının bağışıklık sistemleri zayıflar, bu durumda ateşlenme ve geçmeyen enfeksiyonlar sık görülmektedir.
Kanama Eğilimi: Burun ve diş eti kanamaları ya da ciltte kolay morarma gibi kanama belirtileri sık karşılaşılan durumlardandır.
Yorgunluk ve Zayıflık: Sürekli bir yorgunluk hissi ve genel zayıflık hissedilebilir.
Kilo Kaybı: Belirgin bir neden yokken kilo kaybı yaşanması, vücut ağırlığının yüzde 10’undan fazla kaybı lösemi olabileceğini düşündürebilir.
Kemik ve Eklem Ağrıları: Uzun kemiklerde ve eklemlerde ağrılar ortaya çıkabilir.
Lenf Bezlerinde Şişlik: Boyun, koltukaltı veya kasık bölgesindeki lenf bezlerinin şişmesi, çocuklukta daha sık görülen Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) ile ilişkili olabilir.
Hiçbir belirtinin lösemiye özgü olmadığını hatırlatan uzman, “Özellikle çocuklarda bu belirtiler başka bir ciddi hastalık olmadan da görülebilir. Kesin tanı için bir sağlık profesyoneline başvurmak önemlidir.” dedi.
LÖSEMİNİN NEDENLERİ
Uzman, lösemilerin kesin nedenlerinin bilinmediğini belirtirken, bazı faktörlerin lösemi gelişim riskini artırabileceğini ifade etti. Bu faktörler arasında genetik ve çevresel etmenler ile bağışıklık sistemi yer alıyor:
Genetik Faktörler: Akut lösemilerde ailesel geçişler nadirdir; ancak ailede kanser öyküsü hastalık riskini artırabilir. Ayrıca Down Sendromu gibi genetik hastalıklar riski artırır.
Çevresel Etkenler: Radyasyon, bazı kimyasallar (örneğin benzen) ve toksik maddelere maruz kalmak riski artırabilir.
Bağışıklık Sistemi: Zayıf bir bağışıklık sistemi, kalıtsal ya da edinsel nedenlerle lösemi gelişim riskini artırabilir.
ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE GÖRÜLÜYOR
Uzman, löseminin görülme yaşını da ele alarak, “Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) çocuklar arasında daha sık görülür. ALL hastalarının neredeyse yarısı 18 yaş altındadır. Diğer bir tür olan Akut Myeloid Lösemi (AML)’nin görülme sıklığı ise yaşla birlikte artar ve en sık 65 yaş üzeri bireylerde gözlemlenir.” ifadelerini kullandı.
RİSK FAKTÖRLERİNDEN KAÇINMAK GEREKİYOR
Löseminin tamamen önlenemez bir hastalık olduğunu belirten uzman, bazı risk faktörlerini azaltarak bu riski düşürmenin mümkün olduğunu vurguladı. “Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve uyku alışkanlıkları ile sigara ve aşırı alkol tüketiminden uzak durmak, radyasyondan ve kimyasallardan korunmak lösemi riskini azaltabilir.” diye ekledi.
SAĞLIKLI BESLENME ÖNEMLİ
Lösemi tedavi sürecinde beslenme ve hijyen kurallarına uymanın önemine dikkat çeken uzman, “Beslenme açısından yeterli protein, vitamin ve mineral içeren dengeli bir diyet gereklidir. Nötropenik diyet kurallarına uyulması hayati önem taşır.” açıklamasında bulundu. Ayrıca, gıdaların hijyenik olmasına, iyi pişirilmesine, çiğ gıdalardan kaçınılmasına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
KİŞİSEL HİJYENE ÖNEM VERİLMELİ
Lösemi hastalarının kişisel hijyeni ve ortam hijyeninin büyük önem taşıdığı ifade edildi. El hijyenine, ağız bakımına ve kalabalık ortamlardan kaçınmaya dikkat edilmesi gerektiği aktarıldı.
NÜKS RİSKİNE KARŞI DİKKAT EDİLMELİ
Löseminin tedavi sonrasında yeniden gelişme ihtimalinin bulunduğu ve bu duruma hastalık nüksü denildiği belirtildi. Uzman, nüks riskinin tedavi süreci ve bireyin sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olduğunu vurguladı.
KEMİK İLİĞİ BAĞIŞÇILIĞI HAYAT KURTARABİLİR
Yüksek riskli durumlarda allojenik kemik iliği naklinin birçok hasta için tek hayat kurtarıcı tedavi olduğunu kaydeden uzman, “Kemik iliği bağışçısı olmanın önemi her geçen gün artmaktadır.” diyerek, “Eğer uyumlu bir donör bulunamazsa hayat kurtarıcı bu işlem gerçekleştirilemez.” şeklinde konuştu. Ülkemizde Kızılay aracılığıyla kemik iliği bağışçısı olunabileceği de belirtildi.
