Suriye’de Tarihi Bir Gün: Esad Dönemi Sonuçlandı
HTŞ Liderliğindeki Gruplar Şam’ı Ele Geçirdi, Esad’ın Kaderi Belirsiz
Suriye’de 24 yıllık Beşar Esad dönemi, beklenmedik bir gelişmeyle sona erdi. HTŞ terör örgütü öncülüğündeki silahlı gruplar, 27 Kasım’da Halep’in batı kırsalında rejime karşı başlattıkları saldırıları bugün Şam’ın ele geçirilmesiyle taçlandırdı. Haber kaynaklarına göre, Suriye Devlet Başkanı Esad, uçakla ülkeden ayrıldı. Esad’ın nereye gittiği henüz bilinmiyor.
Esad’ın Yükselişi ve Düşüşü
1965 yılında Şam’da dünyaya gelen Beşar Esad, Arap milliyetçiliği gündemine hakim bir dönemde Hafız Esad ve Anisa Makluf’un çocuğu olarak dünyaya geldi. Baas Partisi, Suriye ile Mısır arasındaki birleşmenin ardından iktidara gelmiş ve Arap dünyasında derin izler bırakmıştı. Babası Hafız Esad, bir subay ve Baas Partisi’nin destekçisiydi ve 1966 yılında Savunma Bakanlığı görevine getirilmişti. 1971’de Suriye Cumhurbaşkanı olan Hafız Esad ise 2000 yılına kadar iktidarda kalmıştı.
Beşar Esad, yüksek öğrenimini Şam Üniversitesi’nde tamamladıktan sonra Londra’daki Western Göz Hastanesi’nde göz hastalıkları konusunda uzmanlaşmış ve orada Elma el Akhras ile evlenmişti. Babasının ölümünden sonra, 2000 yılında Suriye devlet başkanlığına seçildi. Uzmanlık alanı göz doktorluğu olan Esad’ın Hafız, Zein ve Kerim adında üç çocuğu bulunuyordu.
Devlet Başkanlığının İlk Yılları ve Arap Baharı’nın Etkisi
Suriye’de "Şam Baharı" olarak adlandırılan dönem, birçok beklentinin ön plana çıktığı bir süreç oldu ve özgürlükçü fikir ve önerilerin tartışıldığı, basın özgürlüğü üzerindeki kısıtlamaların kalkması ve sayısı yüzü bulan siyasi mahkumun serbest bırakıldığı birkaç ayı kapsıyordu. Esad yönetimi baskısına rağmen muhaliflere karşı tutuklamaları devam ettirmiştir. 2000’li yılların başında İran ile ilişkiler güçlenirken katar ve Türkiye ile de ilişkiler gelişti ve 2003’te Irak işgali karşısındaki tutumu ABD ile ilişkileri daha fazla bozdu. Esad, doğrudan askeri çatışmalardan kaçınıyordu. İç politikada ise muhalifleri bastırma yönünde bir politika ilerletti.
Arap Baharı’nın dalgalanmaları Suriye’yi de etkiledi ve 2011’de başlayan protestolar silahlı çatışmalara dönüştü. Aynı dönemde Rusya ve İran destekli güçler Esad’ı desteklerken, Türkiye ve Körfez ülkeleri silahlı muhalif grupları destekliyordu. Suriye şiddetli bir iç savaşa sürüklendi.
Uluslararası Tepkiler ve Kimyasal Saldırıların Sonuçları
Birleşmiş Milletler ve Arap Ligi’nin çabalarına rağmen çatışmalar iç savaşa dönüştü. Suriye ordusu 2012’de Halep’i yeniden ele geçirerek çatışmalarda belirleyici bir etken oldu.
Suriye ordusunun 2013’te Doğu Guta’da sözde "Kimyasal silahla saldırı düzenlemesi" uluslararası kınanmalara sebebiyet verdi. Esad yönetimi kimyasal silah kullanılmasını yalanlarken, uluslararası baskı sonucu kimyasal silahların imhası kabul edildi..
Cihatçı terör örgütü IŞİD’in 2013-2014 yıllarında Suriye’de devreye girmesi, dünya kamuoyunun önceliğinin IŞİD’e kaymasına neden oldu. IŞİD Haziran 2014’te Suriye ve Irak’ta halifelik ilan etti.
Rusya’nın Esad yönetimini desteklemesi ve hava saldırıları, sürecin Esad yönetimi lehine gelişmesine yol açtı. 2018’de yapılan kimyasal silah saldırıları ise ABD, Fransa ve İngiltere’nin Suriye’ye hava saldırılarına yol açtı.
Uluslararası İlişkiler ve Güncel Durum
Rusya’nın desteği ile sahada üstünlük sağlayan Suriye yönetimi uluslararası izolasyonunu kırmak ve ilişkileri yeniden kurmak için çaba harcıyordu. Esad, 2022 yılında ilk Arap ülke ziyaretini Birleşik Arap Emirlikleri’ne yaparken, 2023’te Arap Birliği Zirvesi’ne katılmıştı.
7 Ekim 2023’te başlayan Gazze Savaşı, Suriye’nin dış ilişkilerini ve siyasi ortamını derinden etkiledi.
HTŞ terör örgütü liderliğindeki grupların şiddetli saldırılarıyla Suriye’de son dönemde iç çatışmalar yeniden alevlendi. Haber kaynaklarına göre, HTŞ liderliğindeki gruplar, bugün sabah saatlerinde Şam’a hakim olduğunu açıkladı. Suriye Devlet Başkanı Esad ise ülkeden kaçtı. Suriye Başbakanı Muhammed Gazi el-Celali ise yaptığı açıklamada "suçlayan unsurlarla değil Suriye halkının seçtiği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını ve her türlü desteği sağlamaya hazır oldukları" ifade etti.
NOT: Bu haberde yer alan bilgiler, sağlanan kaynaklara dayanmaktadır. Olaylar, gelecekte değişebilir ve gelişmelerden haberdar olmak için sürekli takipte olunmalıdır.
