Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın internet sitesinde, Ekonomi Uzmanı Halil İbrahim Aydın, Uzman Yardımcısı Kadir Gürci ve Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürü Ünal Seven tarafından kaleme alınan bir analiz yayımlandı. Analizde “Konkordato Gelişmelerine Yakından Bir Bakış” başlığıyla firmaların mali durumlarına dair önemli değerlendirmeler yapıldı.
Analizde, finansal sıkıntı içindeki firmaların faaliyetlerine devam etmek amacıyla konkordato talebinde bulunabildiği ifade edildi. “İcra ve İflas Kanunu’nda yer alan konkordato hükümleri ile borçlunun borcunun uzatılması, borcundan indirim yapılması veya muhtemel bir iflastan kurtulması amaçlanıyor. Bu yazıda, son dönemde gerçekleşen konkordato taleplerinin finansal koşullarla ilişkisi inceleniyor” denildi.
Analizde, firmaların borç durumu, borç ödeme kapasiteleri ve likidite hallerinin konkordato süreçlerinde etkili olduğu kaydedildi.
Konkordato başvurusunda bulunan firmaların genel borçluluk seviyesinin diğerlerine göre daha yüksek, likidite seviyelerinin ise belirgin biçimde daha düşük olduğu vurgulandı. “Bu firmaların ticari borçlarının toplam varlıklara oranı yüzde 36 iken, diğer firmalarda bu oran yüzde 11 seviyesinde.” ifadesine yer verildi. Ayrıca, konkordato başvurusunda bulunan firmaların nakit ve banka hesaplarının kısa vadeli yükümlülüklerine oranının medyanı kadar, diğer firmalar için bu oran yüzde 8 civarında olduğu belirtildi.
“Bulgular, son dönemde konkordato talebinde bulunan firmaların parasal sıkılaştırma öncesinde de finansal sorunlarının olduğuna işaret ediyor”
Analizde yer alan değerlendirmelerde şu ifadelere yer verildi: “Konkordato talebinde bulunan firmaların, başvuru yapmadan önceki dönemlerde yüksek borçluluğa ve düşük likiditeye sahip olması, finansal koşullar sıkılaştığında dikkati bu firmalara çekiyor. Likidite şokları ile karşılaşan firmaların, özellikle beklenmedik şoklarla karşılaştıklarında ve borçlanma kapasitelerine yakın olduklarında ticari kredilerde temerrüde düşme olasılıklarının daha yüksek olduğu biliniyor. Firmaların konkordato sürecine girmeden önce temerrüde yakınlığını anlamak için 2024 yılında konkordato talebinde bulunan firmaların 2023 yılının ilk altı ayına ilişkin çeşitli risk göstergeleri inceleniyor. Bulgular, son dönemde konkordato talebinde bulunan firmaların parasal sıkılaştırma öncesinde de finansal sorunlarının olduğuna işaret ediyor. 2024 yılında konkordato ilan eden firmaların parasal sıkılaştırmanın başladığı tarihte yüzde 40’inin temerrüt halinde, yüzde 60’ının yüksek borçlu, yüzde 25’inin ise düşük likiditeye sahip olduğu görülüyor.”
Analizde, konkordato sürecinin firmaların tedarikçilerine olan ödemelerini erteleme imkanı sunduğu için bu firmaların ekonomik yapılar içindeki paylarının önem taşıdığı ifade edildi. “Merkez Bankası, reel sektör firmalarının temerrüt gelişmelerini iktisadi faaliyet, finansal istikrar ve arz zincirinin devamlılığı açısından yakından takip ediyor. Buna göre, 2024 yılında konkordato talep eden ve geçici mühlet verilen firmalar, toplam nakdi ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,38’ini, toplam istihdamın yüzde 0,07’sini, toplam satışların yüzde 0,16’sını ve toplam yurt dışı satışların yüzde 0,18’ini oluşturuyor. Konkordato firmalarının tedarikçileri ise toplam nakdi ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,23’ünü, toplam istihdamın yüzde 0,12’sini, toplam satışların yüzde 0,21’ini ve toplam yurt dışı satışların yüzde 0,14’ünü oluşturuyor.”
Konkordato sürecinin, firmalar arası ticaret üzerindeki etkisini artırdığı kaydedilen analizde, “Konkordato öncesinde firmaların müşteri ve tedarikçi sayısının azaldığı, sonrasında ise bu sayının yatay seyrettiği gözlemlenmiştir.” denildi. Ayrıca, “Konkordato öncesinde tedarikçi sayısındaki azalış, nakit akışı ve borç yönetiminde yaşanan sorunların diğer firmalar tarafından da hissedildiğini gösteriyor. Bu durum, konkordato firmalarının ticari ilişkilerinin süreç öncesinde zayıfladığını, ancak söz konusu kanun gereği konkordato sonrasında firmaların faaliyetlerine devam edebildiğini gösteriyor.”
Özetle, yüksek borç ve düşük likidite ile çalışan finansal baskı altındaki firmaların konkordato taleplerinin dönemsel olarak yükselebileceği ifade edildi. “2024 yılı içinde gerçekleşen konkordato taleplerinin parasal sıkılaştırma öncesinde de riskli kategoride düşünülebilecek firmalarda yoğunlaştığı görülüyor.” şeklinde bir değerlendirme yapıldı.
