HANDE BERKTAN
Üretken yapay zeka teknolojisi hızla ilerliyor ve bu gelişmeler, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin ekonomik yapısında önemli etkilere yol açıyor. Ülkelerin, üretken yapay zekayı kullanıcı dostu hale getirme çabalarının, ekonomik refah ve büyümeye ek katkılar sunması bekleniyor.
Danışmanlık şirketi Implement Consulting Group’un hazırladığı rapor, Türkiye’deki yapay zekanın ekonomik potansiyelini değerlendirirken, üretken yapay zekanın verimliliği artırma üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor.
Rapora göre, Türkiye’deki büyük şirketlerin yanı sıra küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) de üretken yapay zeka kullanımının, ülkenin gayri safi yurtiçi hasılasına (GSYH) önümüzdeki on yıl içinde yüzde 5 katkı sağlayacağı öngörülüyor. Ayrıca, üretken yapay zekanın hayata geçirilmesinde yaşanacak beş yıllık gecikmenin, Türkiye’nin potansiyel GSYİH artışını yüzde 5’ten yüzde 1’e düşürebileceği tahmin ediliyor. Raporda, Türkiye’deki mevcut iş gücünün yüzde 55’inin üretken yapay zeka ile entegre bir şekilde çalışabileceği ifade ediliyor.
BloombergHT.com’a verdiği röportajda Yapay Zeka Platformu (AITR) Eş Başkanı ve İTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Altan Çakır, “Ülkemizde AR-GE çalışmalarının artırılması, teknoloji odaklı girişimlerin desteklenmesi ve yapay zeka tabanlı iş modellerine geçiş, Türkiye için hayati öneme sahip.” değerlendirmesinde bulundu.
“Yapay zekanın üretkenlik üzerindeki olumlu etkisi”
Çakır, “Yapılan akademik araştırmalar, yapay zekanın şirketler düzeyinde kullanılmaya başlanmasıyla iş gücünün yıllık yüzde 2 ile yüzde 3 oranında daha üretken hale geldiğini göstermektedir. Bu durum, üretken yapay zekanın ekonomik olarak önemli bir artış sağlamada anahtar bir rol oynayacağını işaret ediyor. Türkiye, yapay zekanın sunduğu fırsatlardan yararlanmak için ilgili geliştirici ülkelerin politika seçimlerinden faydalanarak uygun politikalar geliştirebilir.” şeklinde konuştu.
Yapay Zekanın Türkiye’deki Ekonomik Potansiyeli Raporu’na göre, yapay zeka uygulamalarında görülen üretkenlik artışı oranları, ekonomistlerin analizlerine göre değişiklik göstermektedir. Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu yüzde 2; Wei Zhai ve Liu Qiao yüzde 2,2; Dr. Christian Rammer ve Pedro Fernandez yüzde 2,7; Giacomo Damioli ve Rene Roy ise yüzde 3,2 oranında üretkenlik artışı tahmin ediyor.
“Yapay zekayı benimseyen KOBİ’lerin oranı düşük”
KOBİ’ler, Türkiye’de toplam istihdamın yaklaşık yüzde 71’ini oluşturmaktadır. Ancak bu işletmeler, yapay zeka uygulamaları hususunda büyük şirketlerin gerisinde kalmaktadır. Özellikle düzenleyici engeller ve beceri eksiklikleri bu sürecin önünde engel teşkil edebilir. Rapora göre, 2023 yılında Türkiye’de yapay zeka teknolojisini uygulayan büyük şirketlerin oranı yüzde 19 iken, küçük ve orta ölçekli işletmelerde bu oran sadece yüzde 5 civarındadır. Yapay zeka kullanımındaki bu fark, AB ülkelerinde de benzer bir tablo sergilemektedir; burada büyük işletmelerin oranı yüzde 30, KOBİ’lerin oranı ise yüzde 7 düzeyinde kalmaktadır.
“Bilgi ve finans sektörlerine katkı öngörülüyor”
Üretken yapay zekanın birçok sektörde destekleyici rol oynaması bekleniyor. Bilgi ve finans sektörlerinde yüzde 1,5, kamu yönetimi, eğitim ve sağlık alanlarında yüzde 1,3, işletme hizmetleri ve gayrimenkul sektörlerinde yüzde 1,3, perakende ve turizm sektörlerinde yüzde 1, imalat sanayisinde yüzde 0,8 ve inşaat sektöründe yüzde 0,7 oranında katkı sağlaması öngörülmektedir. Genel veri ışığında, üretken yapay zekanın ekonomik potansiyelinin yaklaşık yüzde 70’i hizmet sektöründe yer alıyor.
İTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Altan Çakır, Türkiye’nin ekonomisine ve topluma sağlayacağı önemli katkıları görmek için yapay zeka yeteneklerinin yaygınlaştırılması ve toplumun tüm kesimlerine yönelik yetenek artırıcı eğitim programlarının uygulanması gerektiğine vurgu yaptı. Prof. Dr. Çakır, Türkiye’nin yapay zeka alanındaki potansiyelinin yanı sıra karşılaşabileceği zorlukları değerlendirirken, iş dünyasından kamuya, iş yapma şekillerinden dönüşümlere kadar geleceğe odaklanarak bütüncül bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
